اخلاق و تربیت درگلستان و بوستان سعدی

مصلح‌الدین سعدی شیرازی یکی از تأثیرگذارترین شاعران و اندیشمندان اخلاق در تمدن اسلامی - ایرانی است. آثار او، به‌ویژه گلستان و بوستان، قرن‌ها به عنوان منابع اصلی تعلیم و تربیت در مکتب‌خانه‌ها و حوزه‌های علمیه مورد استفاده قرار گرفته‌اند. آثار او سرشار از آموزه‌های اخلاقی و تربیتی است که هنوز پس از قرن‌ها تازگی خود را حفظ کرده‌است.

مژگان اسماعیلی عضو هیات‌علمی پژوهشکده زبان شناسی، کتیبه‌ها و متون در یادداشتی نوشت: در عصر حاضر که برخی جوامع با بحران‌های اخلاقی و ضعف نظام‌های تربیتی مواجه‌اند، بازخوانی اندیشه‌های اخلاقی سعدی می‌تواند راهگشا باشد. سعدی نه تنها اخلاق نظری، بلکه اخلاق عملی و کاربردی را ارائه می‌دهد که با زندگی روزمره انسان‌ها پیوند مستقیم دارد.

گلستان کتابی با نثرمسجع آمیخته با شعرکه در هشت باب  نوشته شده است. نثر برای توضیح و روایت و شعر که حاوی حکایت های کوتاه با پیام های صریح، برای تأکید و ماندگاری به کاررفته است و بوستان کتابی منظوم در اخلاق عملی است که در ده باب با موضوعات متنوع تربیتی، با زبان شاعرانه و نمادین موضوعات اخلاقی را به نظم کشیده شده است.

ویژگی‌های رویکرد تربیتی سعدی شامل؛

واقع‌گرایی

توجه به امکانات و محدودیت‌های انسان

«نتوان کرد زنگی را سپید»

زودهنگامی

تأکید بر تربیت از کودکی

«تعلیم طفل از اوان صغر»

الگومحوری

استفاده از حکایت و شخصیت‌ها

«حکایات گلستان»

انسان‌محوری

احترام به کرامت انسانی

«بنی‌آدم اعضای یک پیکرند»

تدریجی‌بودن

پذیرش تغییر تدریجی

«چوب تر را هرآنچه خواهی پیچ»

محیط‌محوری

اهمیت محیط در تربیت

«حکایت دو برادر»

سعدی از حکایت به عنوان ابزار اصلی آموزش استفاده می‌کند و حکایت دارای مزایایی چون جذابیت ،ماندگاری ،عینیت،همدلی و چند لایگی است . وی همچنین از زبان عامیانه استفاده می‌کند تا پیامش به همه برسد.

موانع کاربردپذیری

الف) شکاف دانش و عمل

  • مردم نصایح سعدی را می‌دانند اما عمل نمی‌کنند
  • نیاز به انگیزش و نهادسازی

ب) تغییر بافت اجتماعی

  • جامعه سعدی کوچک و سنتی بود
  • جامعه امروز پیچیده و صنعتی است

ج) نبود ساختار اجرایی

  • اخلاق فردی بدون قانون و نهاد ناقص است

راهکارهای افزایش کاربردپذیری

بازخوانی معاصر: تفسیر نصایح سعدی با زبان امروز

نهادسازی: ایجاد ساختارهای حامی اخلاق

 آموزش عملی: تدریس سعدی به شیوه فعال نه حفظی

 الگوسازی: مسئولان خود عمل کنند

رسانه‌ای‌سازی: ترویج فرهنگ سعدی‌وار در رسانه‌ها

آثار سعدی شیرازی به ویژه گلستان (غیر مستقیم و حکایت محور)و بوستان(مستقیم و پند محور) ،نظام اخلاقی –تربیتی منسجمی ارائه می‌دهند که بر عقلانیت،اعتدال و مسئولیت پذیری اجتماعی استوار است. روش های تربیتی سعدی که عمدتا غیر مستقیم و حکایت محور هستند ،امروزه نیز در حوزه های مختلف تربیتی کاربرد دارند. یافته‌ها ی پژوهشی نشان می‌دهد که اخلاق سعدی بر هفت محور اصلی استوار است عدالت و انصاف ، قناعت و زهد، تواضع و فروتنی، انسان‌دوستی، راستگویی و صداقت، خردورزی و دانش اندوزی، تاکید سعدی بر اخلاق به عنوان بنیان زندگی فردی و اجتماعی ،پیام او را در عصر حاضر نیز ارزشمند و قابل توجه ساخته است.

انتهای پیام/

کد خبر 1405020500215
دبیر مهدی ارجمند

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha